YourData Network ontvangt samen met Zuyd Hogeschool, DoCoNEXT, Gemeente Valkenburg aan de Geul en Jouw Advocaten steun van SIDN Fonds en Digital Holland om een volledig soevereine digitale werkplek te ontwikkelen en te testen. Het project is een van de acht initiatieven die zijn geselecteerd na de thema-oproep De transitie naar digitale autonomie.

In het kort

  • YourData Network werkt mee aan SOLID, een project rond digitale autonomie.
  • De werkplek combineert samenwerking, opslag en AI zonder Big Tech-afhankelijkheid.
  • Nextcloud, ThreeFold en self-hosted AI vormen de technische basis.
  • Gemeente Valkenburg aan de Geul en Jouw Advocaten testen de oplossing in de praktijk.

Estimated reading time: 8 minuten

SIDN Fonds en Digital Holland deden in december een oproep aan organisaties om met concrete oplossingen te komen die Nederland en Europa minder afhankelijk maken van niet-Europese digitale infrastructuur en technologie. Verschillende organisaties dienden daarop voorstellen in. Het project waar YourData Network onderdeel van is, SOLID, is een van de acht projecten die steun krijgen om daadwerkelijk van start te gaan.

SOLID staat voor SOevereine Lokale Infrastructuur voor Digitale autonomie. Binnen dit project ontwikkelen en valideren de partners een digitale werkplek waarin organisaties kunnen samenwerken en AI-ondersteuning kunnen gebruiken zonder afhankelijk te zijn van buitenlandse hyperscalers: de grote internationale techbedrijven achter veel digitale werkplekken.

Waarom deze oproep werd gedaan

Digitale autonomie staat steeds hoger op de agenda. Niet omdat organisaties ineens digitaal zijn gaan werken, maar omdat het besef groeit hoe afhankelijk zij daarbij zijn geworden van een klein aantal grote buitenlandse techbedrijven. Documenten, communicatie, samenwerking, opslag en steeds vaker ook AI-toepassingen draaien op systemen waar organisaties zelf maar beperkt grip op hebben.

Recente gebeurtenissen laten zien dat die afhankelijkheid organisaties kwetsbaar kan maken. In Nederland ontstond politieke zorg nadat bekend werd dat namen van Nederlandse ambtenaren en wetenschappers die betrokken zijn bij de uitvoering van de Europese Digital Services Act waren gedeeld met een Amerikaanse commissie. Daarmee werd zichtbaar dat digitale afhankelijkheid niet alleen een technisch vraagstuk is, maar ook raakt aan bestuurlijke onafhankelijkheid, privacy en de bescherming van publieke taken.

Ook internationaal zijn er voorbeelden die deze kwetsbaarheid concreet maken. De hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag kreeg te maken met beperkingen nadat de Amerikaanse regering sancties tegen hem had ingesteld. Daarbij werd ook zijn toegang tot digitale diensten geraakt. Dat laat zien hoe politieke besluiten buiten Europa direct invloed kunnen hebben op de digitale continuïteit van organisaties die hier gevestigd zijn.

Dit soort gebeurtenissen maakt de discussie over digitale autonomie urgenter. Het gaat niet alleen over techniek, maar ook over zeggenschap, continuïteit, privacy en publieke waarden. Waar staan gegevens? Wie kan erbij? Onder welke wetgeving vallen digitale diensten? En wat gebeurt er als politieke besluiten buiten Europa invloed krijgen op digitale toegang hier?

Precies om die reden deden SIDN Fonds en Digital Holland de thema-oproep De transitie naar digitale autonomie. Het doel: projecten ondersteunen die niet alleen praten over digitale autonomie, maar laten zien hoe die in de praktijk kan werken.

SIDN Fonds is een onafhankelijk fonds dat vernieuwende internetprojecten ondersteunt die bijdragen aan een sterk, veilig en toegankelijk internet voor iedereen. Het fonds is opgericht op initiatief van SIDN, de organisatie achter de Nederlandse .nl-domeinnamen. Digital Holland richt zich op het versterken van digitale autonomie in Nederland en Europa.

Waarom dit belangrijk is voor elke organisatie

Voor veel organisaties zijn digitale werkplekken van grote techbedrijven praktisch, vertrouwd en moeilijk weg te denken. Tegelijkertijd wordt de vraag naar digitale zeggenschap steeds relevanter. Want vrijwel elke organisatie werkt vandaag met data, documenten, klantinformatie, interne kennis, contracten, plannen of besluitvorming die belangrijk zijn voor de eigen continuïteit.

Bij organisaties die werken met gevoelige gegevens is die urgentie extra zichtbaar. Een gemeente heeft te maken met publieke dienstverlening, inwonersgegevens, beleidsstukken en bestuurlijke processen. Een juridisch dienstverlener werkt met vertrouwelijke dossiers, contracten, adviezen en cliëntinformatie. In zulke omgevingen is controle over data vanzelfsprekend essentieel.

Maar digitale autonomie is niet alleen relevant voor gemeenten, juridische organisaties of instellingen met zeer gevoelige informatie. Ook mkb-bedrijven, maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen en kennisintensieve bedrijven willen grip houden op hun documenten, klantrelaties, interne kennis en digitale processen. De vraag waar data staan, wie erbij kan en onder welke voorwaarden technologie wordt gebruikt, raakt uiteindelijk iedere organisatie.

Digitale autonomie betekent dat organisaties technologie gebruiken waarbij hun data volledig onder eigen regie blijven. Niet gedeeltelijk, niet alleen op papier, maar daadwerkelijk in de manier waarop opslag, toegang, beheer en verwerking zijn ingericht. Je bent als organisatie immers niet “een beetje” onafhankelijk. Je hebt de regie over je data, of je hebt die niet.

Daarom is digitale autonomie alleen waardevol als het ook praktisch werkt. Organisaties willen niet alleen weten of een alternatief technisch mogelijk is, maar vooral of hun werkprocessen betrouwbaar kunnen blijven draaien. Kunnen medewerkers samenwerken zoals zij gewend zijn? Blijven documenten goed vindbaar? Werkt AI-ondersteuning op een veilige en bruikbare manier? Is de technologie stabiel, begrijpelijk en betrouwbaar genoeg voor dagelijks gebruik?

Precies daar ligt de kern van SOLID: niet alleen een soevereine digitale werkplek ontwikkelen, maar ook toetsen of die in de praktijk voldoet aan de eisen van organisaties die dagelijks moeten kunnen vertrouwen op hun digitale omgeving.

Wat wordt er ontwikkeld?

Binnen SOLID ontwikkelen en valideren de partners een volledig soevereine digitale werkplek. Die werkplek combineert samenwerking, opslag en AI-ondersteuning in een omgeving waarin organisaties volledige regie houden over hun data en digitale processen.

De oplossing bestaat uit drie belangrijke onderdelen.

Ten eerste wordt gewerkt met veilige opslag onder eigen regie. In technische termen gaat het om een gedistribueerde opslaginfrastructuur. Binnen SOLID wordt hiervoor gebruikgemaakt van het decentrale internet van ThreeFold. In plaats van data onder te brengen in één centrale omgeving van een grote techpartij, maakt ThreeFold het mogelijk om data verspreid en decentraal op te slaan binnen een infrastructuur die is ontworpen om eigenaarschap, controle en onafhankelijkheid te versterken.

Ten tweede komt er een open samenwerkingsomgeving. Daarvoor wordt gebruikgemaakt van Nextcloud, een open-source platform voor het opslaan, delen en samen bewerken van documenten. Open source betekent dat de werking van de software inzichtelijk is. Organisaties zijn daardoor minder afhankelijk van één gesloten commerciële leverancier en kunnen beter begrijpen en controleren hoe hun digitale omgeving werkt.

Ten derde wordt gewerkt met AI-ondersteuning binnen het eigen domein. In technische termen heet dit een self-hosted AI-stack. Dat betekent dat de AI-omgeving draait binnen een omgeving die de organisatie zelf beheert of bewust laat beheren. Documenten hoeven daardoor niet naar een externe AI-dienst te worden gestuurd.

Ook wordt gewerkt met zogeheten RAG-functionaliteit. RAG staat voor Retrieval-Augmented Generation. Eenvoudig gezegd: de AI zoekt antwoorden op basis van de eigen documenten van de organisatie. Een medewerker kan bijvoorbeeld vragen stellen over beleidsstukken, juridische dossiers of interne kennisdocumenten. De informatie blijft daarbij binnen de eigen omgeving en wordt niet gebruikt om een extern AI-model te trainen.

Testen in de praktijk

Een belangrijk onderdeel van SOLID is dat de digitale werkplek niet alleen wordt ontwikkeld, maar ook in de praktijk wordt gevalideerd. Dat gebeurt bij Gemeente Valkenburg aan de Geul en Jouw Advocaten.

Dat maakt het project concreet. De oplossing wordt getest in twee omgevingen waar vertrouwelijkheid, zorgvuldigheid en controle over data dagelijks van groot belang zijn.

Tijdens de validatie wordt gekeken naar vragen als: kunnen medewerkers er prettig mee werken? Sluit de oplossing aan op bestaande processen? Hoe worden toegang, beheer en verantwoordelijkheid geregeld? En wat is er nodig om deze aanpak ook voor andere organisaties toepasbaar te maken?

Juist die praktijkgerichte aanpak maakt SOLID waardevol. Digitale autonomie krijgt pas betekenis als organisaties er daadwerkelijk mee kunnen werken.

De rol van YourData Network

Voor YourData Network sluit SOLID direct aan bij onze missie: organisaties helpen om volledig eigenaar te worden van hun data en daarmee digitaal onafhankelijker te werken. Wij geloven dat echte digitale autonomie begint bij de infrastructuur waarop data staan. Daarom zien wij het decentrale internet van ThreeFold als een belangrijke sleutel om die onafhankelijkheid praktisch mogelijk te maken.

YourData Network helpt organisaties nu al bij het inrichten van digitale werkplekken waarin data niet onder controle staan van grote techbedrijven, maar onder eigen regie blijven. Daarbij kijken we niet naar één losse applicatie, maar naar de volledige digitale keten: infrastructuur, software én hardware.

Op infrastructuurniveau betekent digitale soevereiniteit dat een organisatie zelf zeggenschap heeft over de plek waar data worden opgeslagen. Dat kan doordat organisaties gebruikmaken van eigen nodes die onderdeel zijn van het decentrale internet van ThreeFold. Daarmee wordt de digitale basis niet ondergebracht bij een derde partij, maar binnen een eigen infrastructuur die eigenaarschap en onafhankelijkheid als uitgangspunt heeft.

Op softwareniveau werken we met Nextcloud: een volwaardig open-source alternatief voor diensten als Google Drive en Microsoft OneDrive. Daarmee kunnen organisaties bestanden opslaan, delen, samenwerken en toegang beheren binnen een omgeving die beter aansluit bij privacy, controle en transparantie.

Ook hardware hoort daarbij. YourData Network levert onder meer laptops met Linux Mint en privacyvriendelijke smartphones die organisaties helpen minder afhankelijk te worden van Amerikaanse techbedrijven. Want digitale onafhankelijkheid stopt niet bij de server of de software. Ook het apparaat waarmee medewerkers dagelijks werken, bepaalt hoeveel grip een organisatie werkelijk heeft op haar digitale omgeving.

Juist daarom is onze overtuiging helder: je kunt niet een beetje digitaal onafhankelijk zijn. Als infrastructuur, software of hardware alsnog afhankelijk blijft van partijen waar je geen controle over hebt, blijft je organisatie kwetsbaar. Een volledig soevereine digitale werkplek vraagt daarom om een samenhangende aanpak waarin alle onderdelen kloppen.

Binnen SOLID brengt YourData Network die praktijkervaring in. Niet als theorie, maar vanuit de overtuiging dat organisaties vandaag al kunnen werken met digitale oplossingen die gebruiksvriendelijk, betrouwbaar en volledig onder eigen regie zijn.

Een stap richting een internet onder eigen voorwaarden

Voor YourData Network draait dit project om meer dan technologie. Het gaat om de vraag wie er zeggenschap heeft over de digitale omgeving waarin we werken, samenwerken en beslissingen nemen.

Als steeds meer werkprocessen, documenten en kennis in digitale systemen plaatsvinden, wordt controle over die systemen steeds belangrijker. Niet vanuit angst voor technologie, maar vanuit verantwoordelijkheid.

Met SOLID zetten YourData Network, Zuyd Hogeschool, DoCoNEXT, Gemeente Valkenburg aan de Geul en Jouw Advocaten samen een concrete stap richting een digitale werkplek waarin samenwerking, AI en volledige regie over data samengaan.

Meer weten over hoe zo’n soevereine digitale werkplek eruitziet? Bekijk onze pagina over de soevereine digitale werkplek:
https://yourdata.network/nl/soevereine-digitale-werkplek/

Wil je verkennen wat een soevereine digitale werkplek voor jouw organisatie kan betekenen? Stuur dan een bericht naar hello@yourdata.network voor een vrijblijvend verkennend gesprek.